Hemelkalender
februari 2012
PlanetenoverzichtEind deze maand duikt de planeet Mercurius weer op in de avondschemering. Zijn verschijning verbleekt echter bij die van de veel helderdere planeten Venus en Jupiter, die een stuk hoger boven de westelijke horizon staan. Venus gaat een uur of vier na de zon onder, Jupiter pas rond middernacht. De planeet Mars, die zich in het sterrenbeeld Leeuw bevindt, is een groot deel van de avond en de gehele nacht te zien. Saturnus staat in het sterrenbeeld Maagd en komt pas in de tweede helft van de nacht op.
3/4 Komeet Garradd (C/2009 P1) passeert vandaag de bolhoop M92 op een halve graad. Het tweetal kan na middernacht worden gevonden in het sterrenbeeld Hercules (met een verrekijker welteverstaan).
7 Planetoïde Eros is in oppositie. Hij is nu waarneembaar als een object van magnitude 8,5 op de grens van de sterrenbeelden Sextant en Waterslang (zie Sterrengids 2012, blz. 23).
7 Volle Maan.
8/9 Samenstand van de maan en de heldere ster Regulus van het sterrenbeeld Leeuw (avond/nacht).
9/10 Samenstand van de maan en de oranjerode planeet Mars (avond/nacht).
9&10 Nauwe samenstand van de planeten Venus en Uranus. Hun onderlinge afstand bedraagt minder dan een halve graad. Bekijk dit vroeg in de avond – Uranus is alleen met een verrekijker te zien.
12&13 In de nachtelijke uren is een samenstand te zien van de maan, de heldere ster Spica (Maagd) en de planeet Saturnus. Eerst staat de maan in de buurt van Spica, een etmaal later bij Saturnus.
15&16 Deze beide ochtenden staat de half verlichte maan in de buurt van Antares, de helderste ster van het sterrenbeeld Schorpioen.
19 Ruimtesonde Cassini draait nog steeds rondjes om de planeet Saturnus. Vandaag nadert hij daarbij de grote maan Titan tot op 3800 kilometer.
21 Nieuwe Maan.
22 Om 18.40 uur kan (met een verrekijker) laag in het westen de slechts negentien uur oude maansikkel te zien zijn. Links van de maan staat Mercurius, hoger aan de hemel zijn Venus en Jupiter te vinden.
23 Samenstand van de maan(sikkel) en de planeet Mercurius. Bekijk dit rond 18.45 uur, zo nodig met een verrekijker. De maan staat een graad of acht boven Mercurius.
23 Het is vandaag precies 25 jaar geleden dat – in de Grote Magelhaense Wolk en dus alleen vanaf het zuidelijk halfrond – voor het laatst een supernova met het blote oog waarneembaar was.
25 Vanavond is een fraaie samenstand te zien van de maan en de planeet Venus.
26&27 Opnieuw is de maan in samenstand met een heldere planeet. Ditmaal is Jupiter aan de beurt. Zoek het tweetal vroeg op de avond in het zuidwesten.
29 Dankzij de schrikkeldag is voor de tweede keer deze maand een samenstand te zien van de maan en de heldere ster Aldebaran van het sterrenbeeld Stier (avondhemel).
Hemelkalender
maart 2012
PlanetenoverzichtDe planeet Mercurius is de eerste weken van maart nog waarneembaar in de avondschemering, laag in het westen. Ook de heldere planeten Venus en Jupiter staan aan de westelijke avondhemel, maar dan aanzienlijk hoger. Mars is op 3 maart in oppositie met de zon en dus de hele avond en nacht te zien. Hij staat als een opvallend oranjekleurige 'ster' in de Leeuw, niet ver van de echte ster Regulus. Saturnus maakt het planetenkwintet compleet: hij komt laat op de avond met het sterrenbeeld Maagd op in het oosten.
?Rond deze tijd begint de wetenschappelijke missie van de beide GRAIL-sondes. Het duo zal het zwaartekrachtsveld van de maan in kaart brengen.
1 Begin van onze weerkundige lente. Deze omvat per definitie de maanden maart, april en mei.
2-4 Landelijke Sterrenkijkdagen. Voor de 36e keer alweer. Kijk op: www.sterrenkijkdagen.nl.
3 Mars in oppositie. De kleinste afstand tot de aarde wordt overigens pas op 5 maart bereikt.
4 Samenstand van Mercurius en Uranus. De twee planeten zijn de komende dagen niet meer dan een graad of drie van elkaar verwijderd. Uranus is uiteraard niet waarneembaar met het blote oog: pak er een verrekijker of telescoop bij.
5 Mercurius bereikt vandaag zijn grootste hoekafstand tot de zon (18 graden).
6 Vandaag passeert de ongeveer 40 meter kleine planetoïde 2008 EJ85 de aarde op 0,024 AE (3,6 miljoen km).
6/7 Vannacht is een samenstand te zien van de maan en de heldere ster Regulus. Ook Mars staat in de buurt.
7/8 Wijde samenstand van de volle maan en de planeet Mars. Ook de heldere ster Regulus staat in de buurt (nachthemel).
8 Volle Maan.
10/11 Samenstand van de maan, de heldere ster Spica en de planeet Saturnus (nachthemel).
14 Samenstand van de maan en de heldere, rode ster Antares (Schorpioen; vroege ochtendhemel).
14 Voor vandaag staat de lancering van de kleine röntgensatelliet NuSTAR op het programma.Deze zal niet vanaf een vaste lanceerbasis vertrekken, maar bevestigd aan de onderkant van een vliegtuig boven de Stille Oceaan naar grote hoogte worden gebracht en daar worden losgelaten. Een kleine Pegasus-raket brengt NuSTAR vervolgens in een baan om de aarde.
14&15 Samenstand van de heldere planeten Venus en Jupiter. Hun onderlinge afstand bedraagt ruim drie graden.
18 Vandaag eindigt de primaire wetenschappelijke missie van de ruimtesonde MESSENGER, die om de planeet Mercurius cirkelt. Inmiddels is overigens al besloten om de missie met een jaar te verlengen.
20 Om 6.14 uur begint de astronomische lente. Overal op aarde duren dag en nacht nu (vrijwel) even lang.
22 Nieuwe Maan.
25 Begin van de zomertijd. Vannacht om 2 uur wordt/is de klok een uur vooruit gezet.
25 Samenstand van de maansikkel en de planeet Jupiter (westelijke avondhemel).
26 Samenstand van de maansikkel en de planeet Venus (westelijke avondhemel).
27 Ruimtesonde Cassini nadert de Saturnusmaan Enceladus tot op 74 (!) kilometer. Daarbij zal vooral worden gekeken naar het zuidpoolgebied van de maan, waar 'ijsvulkanen' actief zijn.
27 Venus bereikt haar grootste hoekafstand tot de zon (46 graden). De planeet gaat momenteel meer dan vier uur na de zon onder.
